1ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ομάδα 1η: «Οι ερευνητές των αιτίων»)

Τα αίτια του Β΄ αποικισμού

Η ομάδα σας έχει ως στόχο της να εξακριβώσει τους παράγοντες που οδήγησαν τους κατοίκους του αιγαιακού χώρου (χερσαία Ελλάδα, νησιά, Μικρασιατικές ακτές – που είχαν αποικιστεί ήδη από τον Α΄ αποικισμό) να μεταναστεύσουν προς αναζήτηση νέων χώρων εγκατάστασης.

Στην έρευνά σας θα σας βοηθήσουν τα παρακάτω:

1.  Ένα ιστορικό κείμενο (έμμεση ιστορική πηγή). Διαβάστε το προσεκτικά και, αφού συζητήσετε μεταξύ σας, δημιουργήστε στον κειμενογράφο (word) έναν πίνακα με πρότυπο αυτόν που ακολουθεί (ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1):

Κατηγορία αιτίου	Αίτιο	Περιγραφή του αιτίου
Πολιτικό	……….	……….
Οικονομικό	………	……..
……	………	………
………..	………..	……….

Μπορούμε να αρχίσουμε προτείνοντας την υπόθεση ότι συνήθως οι άνθρωποι δεν εγκαταλείπουν την πατρίδα τους με προθυμία κι αν μάλιστα η χώρα όπου πηγαίνουν τους είναι άγνωστη, ίσως μια έρημη και άγρια περιοχή ή μια χώρα που κατοικείται από αφιλόξενους ιθαγενείς, τότε είναι φανερό πως το κίνητρο που τους ανάγκασε να μεταναστεύσουν πρέπει να είναι ιδιαίτερα δυνατό. Πάντα είναι στη μέση κάποια δυσαρέσκεια.

[…]

Στα μισά λοιπόν του 8ου αιώνα η περιοχή του Αιγαίου παρουσίαζε περίπλοκη και αντιφατική εικόνα. Η ανάπτυξη της βιοτεχνίας, που έφερε πλούτο και πολυτέλεια, αύξησε και τον αριθμό των δούλων. Συνυπήρχαν ο υπερβολικός πλούτος και η μεγάλη φτώχεια και είχε δημιουργηθεί ένα είδος τάξης προλετάριων. Η ανάπτυξη όμως του εμπορίου δημιούργησε μια νέα μεσαία τάξη, τους εμπόρους. Οι πόλεις που βρίσκονταν σε ακμή είχαν ανάγκη όχι μόνο να εφοδιάζονται με περισσότερα τρόφιμα, αλλά και να εισάγουν πρώτες ύλες από μακρινές χώρες και να βρίσκουν αγορές για τα προϊόντα της βιοτεχνίας τους. Ακόμη και στα αγροκτήματα ο αριθμός των δούλων είχε αυξηθεί και πολλοί άνθρωποι είχαν χάσει τα κτήματά τους, αν δεν είχαν χάσει και την ελευθερία τους. Το αγροτικό πρόβλημα γινόταν ακόμη σοβαρότερο με τη γοργή αύξηση του πληθυσμού. Οι Έλληνες ήθελαν να ζουν άνετα. Πολλοί όμως είχαν στερηθεί αυτό το δικαίωμα και οι ευγενείς χειροτέρευαν την κατάσταση, επειδή δεν ήθελαν να παραχωρήσουν πολιτικά δικαιώματα στο λαό. Έτσι αναπτύχθηκε ταξική συνείδηση και μίσος ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις. Σε ορισμένες περιοχές, ιδιαίτερα γύρω από τον Ισθμό της Κορίνθου, υπήρχε φυλετικό μίσος ανάμεσα στους κυρίαρχους Δωριείς και στους δουλοπάροικους που δεν ήταν Δωριείς. […] Σ’ ολόκληρο, ωστόσο, τον κόσμο που απλωνόταν γύρω από το Αιγαίο επικρατούσε δυσαρέσκεια για διάφορους λόγους που ποίκιλλαν από περιοχή σε περιοχή. Πάντως, θα μπορούσαν να προλάβουν τις επαναστάσεις, αν μετανάστευε ένα αρκετά μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Τόσο οι φιλόδοξοι ευγενείς όσο και οι φτωχοί που δημιουργούσαν ταραχές θα μπορούσαν, μεταναστεύοντας σε μια νέα χώρα, να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες τους αποκτώντας κτήματα και το δικαίωμα να κυβερνούν. Η ελληνική φυλή αγαπούσε πάντοτε τις περιπέτειες∙ έτσι και τώρα πολλοί Έλληνες αποφάσισαν να μεταναστεύσουν, γιατί νόμιζαν ότι μ’ αυτό τον τρόπο θα έβρισκαν την καλύτερη λύση στα προβλήματα τους.

G. W. Botsford & Ch. A. Robinson, Jr., Αρχαία Ελληνική Ιστορία, μετάφρ. Σ. Ε. Τσιτσώνης ΜΙΕΤ, Αθήνα 1995, σσ. 66-67 & 70-71

2. Η ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού

Πατήστε πάνω στην παρακάτω ηλεκτρονική διεύθυνση και αναζητήστε πάνω δεξιά το πεδίο «αίτια»: 
http://www.fhw.gr/chronos/04/gr/economy/colony.html

Διαβάστε και, αν κρίνετε σκόπιμο, συμπληρώστε τον πίνακα που προέκυψε από τη μελέτη του κειμένου των G. W. Botsford & Ch. A. Robinson, με νέα αίτια ή με περισσότερες πληροφορίες (ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2).

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ

• Πιθανότατα κάποιες λέξεις θα σας είναι άγνωστες κατά την ανάγνωση του πρώτου κειμένου. Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα της Πύλης για την Ελληνική Γλώσσα (http://www.greek-language.gr/greekLang/index.html) και … ρωτήστε το λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, αναζητώντας τη λέξη που δεν καταλαβαίνετε.
• Επιπλέον, μη διστάσετε να ρωτήσετε την 3^η Ομάδα (Ομάδα των Γεωγράφων) απευθείας μέσα στην τάξη ή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) ή με ένα σχόλιό σας στο ιστολόγιο του μαθήματός μας και ειδικότερα στο φύλλο εργασίας της Ομάδας 3 για την ακριβή θέση στον χάρτη των πόλεων που συναντάτε είτε πρόκειται για μητροπόλεις είτε για αποικίες.