5ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ομάδα 5η: «Οι ερευνητές των αποτελεσμάτων»)

Ποια τα αποτελέσματα του Β΄ αποικισμού;

Η Ομάδα σας έχει ως αποστολή να διερευνήσει τα αποτελέσματα του Β΄ αποικισμού σε διάφορους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Αφού επεξεργαστείτε κριτικά τις πηγές που δίνονται παρακάτω δημιουργήστε ένα πίνακα στον κειμενογράφο σας (word), όπου θα αποτυπώσετε περιεκτικά τις συνέπειες του Β΄ αποικισμού με βάση τους τομείς της δραστηριότητας μιας πόλης (ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1):

τομέας	αποτέλεσμα	περιγραφή
οικονομικός	….	….
…..	….	….

Στη διερεύνησή σας θα βοηθηθείτε από τα παρακάτω:

• Το γεγονός ότι συχνότατα είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κάποιος τα αίτια από τα αποτελέσματά τους. Αυτό σημαίνει ότι καλό θα ήταν να ζητήσετε τη βοήθεια της 1^ης  ομάδας («Οι ερευνητές των αιτίων»)!
• την ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού:

http://www.fhw.gr/chronos/04/gr/economy/

• το παρακάτω ιστορικό κείμενο (έμμεση ιστορική πηγή):

[…] Η εισαγωγή του παπύρου στην Ελλάδα έκανε φτηνότερη τη γραφική ύλη ενώ τα στοιχεία γεωμετρίας και αστρονομίας, που έφεραν στην Ελλάδα περιηγητές με ερευνητικό πνεύμα, συνετέλεσαν στη γέννηση της ελληνικής επιστήμης και φιλοσοφίας. Στην ελεύθερη συναλλαγή με την Αίγυπτο μπορούμε να αποδώσουμε εν μέρει και το μεγάλο πνευματικό ξύπνημα της Ελλάδας.

                Τα αποτελέσματα του ελληνικού αποικισμού ήταν βέβαια αμέτρητα. […] Ο αποικισμός σήμαινε ότι το πλεόνασμα του αποικισμού μιας αρρενωπής φυλής έβρισκε διέξοδο, ότι η φτωχοί αποκτούσαν γη και ότι το εμπόριο αναπτυσσόταν. Σήμαινε ακόμη διεύρυνση του Ελληνικού ορίζοντα και σταθερή διείσδυση νέων ιδεών από άλλες χώρες. Κι έτσι, αναπόφευκτα, ο ελληνισμός, ο ελληνικός πολιτισμός, διαδόθηκε σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό στους λαούς της Μεσογείου. Στη Δύση, για παράδειγμα, η Έλληνες άποικοι της Ιταλίας και της Σικελίας βοήθησαν πολύ στον εκπολιτισμό της Ιταλίας και μέσα από αυτήν στον εκπολιτισμό της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης.

                […] Στις αρχές του 7^ου αιώνα, δύο ακόμη λόγοι δυσαρέσκειας  είχαν πραγματικά προστεθεί σε κείνους που αναφέραμε ότι είχαν συντελέσει στον αποικισμό. Ο πρώτος ήταν η ανάπτυξη της τάξης των οπλιτών. Αυτοί οι βαριά οπλισμένοι πεζοί στρατιώτες αποτελούσαν τώρα το στρατό της πόλης επειδή το παλιό αριστοκρατικό ιππικό είχε τώρα πια ξεπεραστεί. Ήταν αναπόφευκτο λοιπόν αυτοί οι πολίτες της μεσαίας τάξης να απαιτήσουν πολιτικά δικαιώματα και να έχουν λόγο στη διοίκηση της πόλης.

                Ο δεύτερος λόγος δυσαρέσκειας ήταν σχετικός με την εφεύρεση της κοπής των νομισμάτων. […] Η εφεύρεση της νομισματοκοπίας βοήθησε ιδιαίτερα στην ανάπτυξη του εμπορίου, ταυτόχρονα όμως η εισαγωγή των νομισμάτων  σ’ έναν αγροτικό κόσμο έμελλε να έχει βαθιές κοινωνικές συνέπειες γιατί τώρα εφαρμοζόταν μια νέα εφαρμογή πλούτου ανεξάρτητη από τη γη. Άνθρωποι με ταπεινή καταγωγή μπορούσαν να γίνουν πλούσιοι έμποροι ή βιοτέχνες και να διεκδικήσουν τα πολιτικά δικαιώματα που είχαν ως τότε αποκλειστικά και μόνο οι κτηματίες.

[…]

 … Αλλά ακόμη και μ’ αυτές της συνθήκες τα αριστοκρατικά επαγγέλματα θα μπορούσαν να επιβιώσουν αν δεν ήταν ολότελα ανίκανα να αντιμετωπίσουν κρίσιμες περιστάσεις. […]

                Η μέθοδος που ακολούθησε ο λαός για να απαλλαγεί από το μισητό πολίτευμα, ήταν να συσπειρώνεται γύρω από έναν άνδρα , ο οποίος συχνά συνέβαινε να είναι κάποιος  ευγενής που είχε αποκτήσει ριζοσπαστικές ιδέες. Έτσι κατόρθωνε ο λαός να ανατρέψει το αριστοκρατικό πολίτευμα που επικρατούσε. Ο άντρας που μ’ αυτόν τον παράνομο τρόπο έπαιρνε στα χέρια του τα ινία της διακυβέρνησης, γινόταν γνωστός σαν τύραννος, λέξη που προερχόταν από τη Λυδία, όπου για πρώτη φορά ο Γύγης είχε εγκαθιδρύσει τυραννικό πολίτευμα. Η λέξη τύραννος στην αρχή δεν είχε κακή σημασία.

G. W. Botsford & Ch. A. Robinson, Jr., Αρχαία Ελληνική Ιστορία, μετάφρ. Σ. Ε. Τσιτσώνης ΜΙΕΤ, Αθήνα 1995, σσ. 76-79

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2: Μια από τις βασικές συνέπειες του Β΄ αποικισμού συνδέεται με το νόμισμα. Απευθυνθείτε στην 3^η Ομάδα («Ομάδα των Γεωγράφων-Ανιχνευτών») προκειμένου να σας ενημερώσουν για τον κατάλογο των αποικιών που έχουν συντάξει. Επιλέξτε 3 αποικίες από καθεμιά γεωγραφική περιοχή, όπως την αναφέρει ο κατάλογος της 3^ης Ομάδας (Μ. Ασία, Εύξεινος Πόντος, Β. Αφρική, Μεγάλη Ελλάδα, Γαλλία κ.ά) και αναζητήστε τα νομίσματά τους στη Sylloge Nummorum Graecorum (http://www.sylloge-nummorum-graecorum.org/)[1]. Αφού συγκεντρώσετε τα νομίσματα που  σας ενδιαφέρουν αρχειοθετήστε τα σε έναν φάκελο με τίτλο «νομίσματα αποικιών).

---

[1] ΟΔΗΓΙΕΣ: επιλέγουμε από αριστερά database∙ στο δεύτερο πεδίο (state) επιλέγουμε την πόλη που μας ενδιαφέρει∙ στο τρίτο πεδίο (inclusive) συμπληρώνουμε το τετραγωνάκι, ώστε να μας δοθεί στα αποτελέσματα και η χρονολογία∙ τέλος, πατάμε submit (κάτω δεξιά): εμφανίζονται ένα ένα τα νομίσματα με πρώτο το αρχαιότερο (εμπροσθότυπος και οπισθότυπος). Επιλέγουμε ένα από τα αρχαιότερα, όποιο μας αρέσει (!), και το αποθηκεύουμε στην επιφάνεια εργασίας (αποθήκευση εικόνας ως…)∙ μετονομάζουμε το αρχείο μας με το όνομα της πόλης και τη χρονολογία (πχ Ακράγας, 470-400).